Historia

 

       Początki szkolnictwa w Kurzętniku odnotowuje się już w średniowieczu. Wówczas istniała szkoła zorganizowana na takich samych zasadach jak w innych parafiach diecezji chełmińskiej, czy sąsiadującej pomezańskiej. Szkoły powstawały razem z miastami, ponieważ miastom, podobnie jak kościołowi byli potrzebni ludzie wykształceni dla potrzeb administracji państwowej. Miejskie szkoły zakładane były wspólnie przez radę miejską i parafie. Władze ponosiły koszty wybudowania i utrzymania budynku szkolnego, ogrzewania go zimą i opłacania nauczyciela. W szkole tej uczono czytania i pisania w języku ojczystym oraz podawano wstępne wiadomości z zakresu języka łacińskiego. Na czele szkoły stał nauczyciel, którego nazywano nieraz rektorem. Żadna ustawa nie regulowała wieku, od którego można było rozpocząć naukę.

Pierwsza wzmianka o kurzętnickiej szkole parafialnej pochodzi z 1647r. W owym czasie szkoła posiadała kierownika, wybudowana była na polecenie kapituły chełmińskiej i usytuowana u podnóża góry zamkowej, blisko cmentarza. W latach 1785- 1786 szkoła była odnawiana i przebudowywana. Zarządcą był tzw. scholiarcha. Kolejne informacje pochodzą z XIX wieku, kiedy to do dwuklasowej szkoły chodziło 165 dzieci z miasteczka i okolic.

W 1858roku powstała w Kurzętniku szkoła średnia. Dzięki staraniom proboszcza ówczesnej parafii władze pruskie wydały pozwolenie na otwarcie progimnazjum. Było to ważne dla miejscowości wydarzenie, ponieważ o utworzenie szkoły średniej ubiegały się na tym terenie większe miasta, a mianowicie Brodnica, Nowe Miasto i Lubawa. Organizatorem nowej placówki oraz pierwszym dyrektorem był ks. Antoni Hunt. Od 1 października 1858roku szkoła rozpoczęła nauczanie. Początki były dosyć skromne, ponieważ naukę w szkole podjęło czterech uczniów. Wkrótce jednak w Kurzętniku zaroiło   się od młodych ludzi z okolicznych wsi i miasteczek.

Uczniowie i nauczyciele mieszkali na prywatnych stancjach, ponieważ początkowo nie było bursy. W ten sposób mieszkańcy zyskali dodatkową możliwość zarobkowania. W związku ze stałym wzrostem uczniów dyrektor Hunt kupił działki budowlane i 16 maja 1861r. położono kamień węgielny pod nowy budynek szkolny. Powstał piętrowy budynek          z narożną wieżą, w której młodzież prowadziła badania astronomiczne, po oddaniu nowego budynku wzrosła ponownie liczba uczniów i nauczycieli.

Przez działalność gimnazjum miasteczko nabrało znaczenia i rozgłosu, kształciła się tu zarówno młodzież katolicka, jak     i protestancka, a język polski był obowiązkowy dla jednych i drugich. W 1864roku liczba uczniów wzrosła do146, agrono nauczycieli liczyło siedem osób. Grupa uczniów progimnazjum wzięła udział w powstaniu styczniowym. Udział uczniów w powstaniu i pogarszająca się współpraca między ks. Huntem i władzami miasteczka spowodowały przeniesienie progimnazjum do Nowego Miasta, gdzie jeszcze przez rok ks. Hunt był dyrektorem.

Szkolnictwo średnie przestało funkcjonować, natomiast szkoły podstawowe poddano germanizacji, co doprowadziło         do strajku szkolnego w 1906 roku.

Od 20 stycznia 1920 roku nauka w kurzętnickiej szkole mogła rozpocząć się po polsku. Początkowo była                                   4-klasowa,później 6-klasowa.

W1928 roku uczyło się w niej 114 uczniów. W latach II wojny światowej szkoła po raz kolejny odegrała rolę germanizacyjną, natomiast polską działalność rozpoczęła ponownie tuż po wyzwoleniu, w lutym 1945roku. 31 lipca 1969 oddano do użytku nowy obiekt z salą gimnastyczną. W latach powojennych szkoła w Kurzętniku zawsze była wiodącą placówką oświatową w gminie i powiecie.

 

 

Opracowano na podstawie:

Malinowski A, Progimnazjmn w Kurzętniku, jego nauczyciele i uczniowie 1858- 68, Nowemiasto n.Drwęcą 1931.

 Grabowski S. Z dziejów Kurzętnika i okolic, Warszawa 1995.

 Diecezja toruńska. Historia i teraźniejszość, pod. red. Ks. Stanisława Kardasza, Bydgoszcz 1994.

 

Krystyna Wójcik - Wiśniewska